Turizme erişim engelliler için sınırlı ve zor bir alan. Sorunun sadece fiziksel engellerle değil, toplumsal duyarsızlık ve yetersiz düzenlemelerle derinleştiği, gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında ciddi eksikliklerimiz olduğunu belirten Doç. Dr. Salih Tellioğlu, erişilebilir turizmin sağlam yasal düzenlemelerle desteklenmesi gerektiğine dikkat çekti. 

Erdem Duru 

Turizm ve seyahat, herkesin hakkı olsa da engelli bireyler için bu hak, çoğu zaman yalnızca kâğıt üzerinde kalıyor. Seyahat acentelerinin internet sitelerinden, belediye otobüslerine, kaldırımlardan otel odalarına kadar turizme erişim engelli bireyler için hâlâ sınırlı. 

Peki engelliler için turizmde engelleri kaldırmak nasıl mümkün olabilir? 9. Köy’ün sorularını yanıtlayan Alanya Üniversitesi Turizm Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Salih Tellioğlu, “Engelliler için turizmde erişilebilirlik, yalnızca tesislerdeki rampalardan ya da özel odalardan ibaret değil; ulaşılabilir bir tatilde sorun, engelli bireyin evinden çıktığı anda başlıyor” dedi.

Toplumun büyük bölümünün engelli bireylerin yaşadığı zorluklara karşı hâlâ duyarsız olduğuna işaret eden Doç. Dr. Tellioğlu, şunları anlattı:

“Sorunun çözümü için seyahat acentelerinden, belediyelere, otel yönetimlerine kadar, toplumun tüm kesimlerin gerekli önlemleri alması gerekiyor. Engelli bireyler toplum içinde daha sık yer aldıkça, daha çok istihdam edildikçe ve onların geliri arttıkça turistik faaliyetlere daha sık katılacaktır. Bu faaliyetlere katılabilme konusuna gelince de birçok sorun ile karşılaştıklarını söyleyebiliriz. Örneğin; seyahat acentelerinin web sayfaları görme engelliler için ne kadar erişilebilir? Engelli bir bireyin tatile gideceği noktada evinden çıktığında başlayan ulaşım sorunu, otele varıncaya kadar ne yazık ki devam ediyor. Yani konu sadece otelin içerisindeki eksiklikler değil, oraya gelinceye kadar engelli bireyler birçok eksiklik ile karşılaşıyor.

Beni en çok etkileyen şeylerden biri, belediye otobüslerinin durakta tekerlekli sandalyeli bir yolcu gördüğünde bazen durmadan geçip gitmesi oldu. Çünkü şoför asansörü indirip o kişiyi araca almak zorunda kalıyor ama bunu yapmak istemeyenler varmış. Hakikaten çok üzücü bir tablo. 

Kaldırımlar ve rampaların önüne yapılan parklar da engelli bireylerin günlük yaşamını zorlaştırıyor. Bu konuda en etkili çözüm, eğitimden geçiyor.” 

“Erişilebilir turizm, sağlam yasal düzenlemelerle desteklenmeli”

Yasal düzenlemelerin yetersiz kaldığı ve turizmde erişilebilirliğin destekle mümkün olduğunun altını çizen Doç. Dr. Tellioğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Ülkemizde sadece toplumsal farkındalık değil, yasal düzenlemeler de yetersiz. Turizm sektörüne ilişkin bir örnek vermek gerekirse, 300 odalı bir otelde sadece 3 erişilebilir oda bulundurma zorunluluğu var. Bu oran, gerçekten çok düşük. Grup olarak seyahat eden engelli bireyler, aynı otelde kalamıyor. Oysa bu odalar sadece engelli bireyler için değil, yaşlı turistler için de konforlu. Diğer misafirlerin de rahatlıkla kullanabileceği şekilde tasarlanıyor.

Özellikle ülkemize en çok turistik gönderen ülkelerdeki engelli bireylere yönelik maddi ve manevi destekler, onların turistik faaliyetlere daha çok katılmasını sağlıyor. 

Erişilebilir turizm, yalnızca iyi niyetle değil, sağlam yasal düzenlemelerle desteklenmesi gerekiyor. Türkiye’de 2005 yılında kabul edilen 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun önemli bir başlangıçtı. Sonrasında olumlu adımlar atıldı ancak gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında hâlâ ciddi eksikliklerimiz var.”

“Alanya, engelsiz turizm konusunda öne çıktı”

Erişilebilir turizm konusunda Alanya’nın Türkiye genelinden önce adım attığını ancak bunun yetersiz olduğunu anımsatan Doç. Dr. Tellioğlu, “2003 yılında, Alanya Belediye Meclisi, ‘Herkes için turizm’ projesini devreye soktu. 2011’de de ‘Engelsiz turizm kendi Alanya’ projesine imza atıldı. Bazı bakanlıklar da bu projeye destek verdi ve Alanya, engelsiz turizm konusunda öne çıktı. Tabii bütün bu olumlu gelişmelere rağmen, Alanya’da hâlâ giderilmesi gereken eksiklikler olduğunu da söylemem gerekiyor” diye konuştu.

.         

“Almanya ve İspanya, örnek alınabilir”

Erişilebilirlik konusunda bazı Avrupa ülkelerinin çok daha ileride olduğunu belirten Tellioğlu, Türkiye’nin de bu iyi uygulamaları örnek alması gerektiğini vurgulayıp sözlerini şöyle bitirdi:

“Engelliler ile ilgili düzenlemeler noktasında Almanya örnek alınabilir. Almanya sosyal politikalara çok önem veren bir ülke. Ama turizm kapsamında değerlendirecek olursak İspanya’nın bu konudaki çalışmaları da örnek alınabilir. Dünyada bu konudaki sosyal politikalardan ve engellilere yönelik düzenlemeleri takip etmek ve iyi uygulamaları ülkemize de kazandırmak gerekiyor.”