Her alanda hızla ilerleyen teknoloji, medyada da etkisini gösteriyor. Yeni medya teknolojilerinin yükselişiyle birlikte, gazetecilikte de dönüşüm zorunlu oldu. Teknolojideki gelişimin gerisinde kalamayan gazetecilerin sürekli olarak kendilerini yenilemeleri ve geliştirmeleri gerekiyor.

Emrah Bakır

Günümüzde, medya dünyası hızla değişiyor ve gelişiyor. Yeni medya teknolojilerinin hem teknik hem
de teorik olarak yükselişiyle birlikte, gazetecilik mesleği de zorunlu bir dönüşümün içine girdi.
Haberler artık dijital platformlarda, sosyal medya mecralarında ve birçok uygulamada tüketiliyor. Bu
hızlı değişim ve teknolojik ilerleme ya da devrim gazetecileri teknik olarak zorlayan bir dönemi
beraberinde getiriyor.
İnternetin ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte, haberler anlık olarak yayılmaya başladı ve
herkesin bir gazeteci gibi davranabileceği bir ortam oluştu. Bunların en başında Youtuber’lar ve
fenomenler geliyor. Bu durum, geleneksel medya kuruluşlarının yanı sıra bağımsız gazetecilerin ve
hatta sıradan bireylerin bile haber üretme ve paylaşma gücüne sahip olduğu bir çağa geçiş olduğunu
gösteriyor.
Tüm bu gelişmeler, gazetecilerin karşılaştığı teknik zorlukların sadece bir yanı… Zorlukların
üstesinden gelmek için gerekli olan çaba ve adaptasyon yeteneği, gazetecilik mesleğinin geleceğini
şekillendirecek önemli unsurlardan biri. Teknolojinin hızlı ilerlemesiyle birlikte, gazetecilerin de
sürekli olarak kendilerini yenilemeleri ve geliştirmeleri gerekiyor.
Yeni medya teknolojilerinin bu değişim ve zorluklarını mesleğe yeni başlayacak olan genç gazeteci
adayları ve deneyimli gazetecilerle konuştuk.

Makineleşme ve yapay zekâ tehdidi, emeğin “yokmuş” gibi hafife alınması uyarısı

Geleneksel medyanın, yeni medya teknolojileri karşısında yavaş ve üretken olması gazetecileri yaptığı
işler konusunda bazen zor duruma düşürdüğüne dikkat çeken Gazeteci Cihan Mert, yapay zekânın
ilerlemesi sonucu gazetecilik ve medya sektöründe insan faktörünün azaldığını belirterek şu
değerlendirmede bulundu:

“Yeni medya teknolojilerinin her geçen gün gelişimiyle beraber elbette bu gelişim bizlerinde
mesleğine yansıyor. Gazeteciler, teknolojideki gelişimin gerisinde kalamaz. Fakat zaman ilerledikçe
bu gelişime yetişemediğimiz zamanlar olabiliyor. Benim bu gelişen teknolojide şanslı olduğum nokta
henüz gençlik dönemimde olmamdan ve teknolojinin birebir içinde olmamdan kaynaklı. Gazetecilik
mesleğine çok uzun yıllar boyunca emek vermiş ve artık yaşını almış pek çok duayen isimle karşılaşıp
yeni projelerden konuştuğum zaman aldığım sorulardan ve onların bana sorduğu sorulardan anlıyorum
ki meslekte yeni medya teknolojileri çok daha hızlı yayılıyor ve herkes bu gelişime yetişemiyor
haliyle. Yapay zekânın hayatımızın hemen hemen her alanına girmesi ile birlikte bazen işlerimiz
kolaylaşırken bazense yapay zekâ ile yapılan işlerden ötürü emeğimiz başka insanlar tarafından
küçümsenebiliyor ya da sanki ortada emek yokmuşçasına hafife alınıyor.
Yapay zekânın medya teknolojilerinde olumlu yanları olduğu kadar olumsuz yanları da var. Olumlu
yönlerini söylemek gerekirse, haberlerimiz için en belirgin olanı, artık yapay zekâ sayesinde çok daha
hızlı görsel üretimi yapabiliyorken ya da stok fotoğrafçılık sayesinde görsel arama işlerimiz çok daha
kolaylaştı. Fakat tersinden şöyle de bir konu var ki görsel üretmenin bu kadar basitleştiği ve yapay
zekânın bu kadar arttığı noktada fotoğrafçılık artık kıymetsiz bir meslek haline gelmeye başladı. Bu

sadece fotoğrafçılık için değil, video kurguların bile yapay zekâ sayesinde yapılabildiği bu dönemde
sinema sektörü, kurgu sektörü ve buna benzer pek çok sektör bitmeye doğru eviriliyor. İnsan emeği
yadsınamayacak kadar kıymetlidir. İnsan emeğinin yok edilmesi sanatı yok etme tehlikesi
barındırırken bir yandan da pek çok sektörde artık makineleşmenin ve yapay zekânın yer alması
tehdidi ile karşı karşıya bırakıyor bizleri.”

“Medya mensubu, yeni teknolojiyi öğrenmek zorunda”

Uzun yıllar gazetecilik yapan Adil Harmancı, geleneksel medyanın yeni medya teknolojileriyle
birlikte hem daha hızlı hem de daha donanımlı bir şekilde haber servis edilmesinin öneminin altını
çizdi. Haber merkezlerinin yeni medya teknolojilerine hâkim ve profesyonel çalışanlardan oluşması
gerektiğini vurgulayan Harmancı konuya ilişkin şu açıklamayı yaptı:
“Eskiden, teknik araçların kısıtlı olduğu dönemlerde, gazetecilik, televizyonculuk ve radyoculuk daha
sade ve anlaşılır olabilirdi. Ancak, günümüzde iyi bir haber servisi için yeni teknolojiyi kavramış, iyi
muhabirlere ve haber merkezinde yeni teknolojiyi etkin bir şekilde kullanabilen editörlere ve teknik
çalışanlara ihtiyaç var. Diğer yandan, şimdi sosyal medya gibi yeni bir olgu var. Burada, yeni
teknolojiyi doğru kullanmayanlar için acıma durumu söz konusu değil. Zamanında haber servis
etmediğinizde yaptığınız işin anlamı azalır ve çoğunlukla emeğiniz boşa gider. Çünkü burada ciddi bir
rekabet var; geçmişte olduğu gibi rahat bir davranış sergilemek mümkün değil.
Medyanın değişen çağ ve teknolojilere ayak uydurması zorunlu olduğu kadar gazetecilik adayları da
yeni teknolojileri öğrenmeli. Sonuç olarak, geçmişte olduğu gibi, yeni teknoloji ve zaman unsuru da
çalışanlar için daha fazla eğitim gerektiriyor. Bir medya mensubu, yeni teknolojiyi öğrenmek zorunda
olduğunu kabul etmeli ve ona göre hareket etmelidir. Yayın organları, hem kendilerini hem
çalışanlarını ileride mahcup etmeyecek bir eğitim çalışmasını öncelikli hedefleri arasına almalıdır.
Kısacası, yazılı ve görsel medya olsun, sosyal medya olsun, tüm çalışanlar ve yönetim birlikte
organize bir duruşa ihtiyaç duyuyor.”

“Gazetecilik, çağın her dönemine ayak uyduran bir meslek”

Yapay zekâ uygulamalarının ardından herkesin gazetecilik yapmaya başladığı ve mesleki ahlak ve etik
ilkeleri gözetmeden hareket ettiğine işaret eden Vural Erişmiş işe şöyle konuştu:
“Zaman değişiyor ve teknoloji hayatımızın her alanında var. Biz gazeteciler için de teknoloji
vazgeçilmez bir araç haline geldi. Artık eski sistemlerle, uzun araştırmalarla ya da toplantılarda not
alarak çalışmak neredeyse tarih oldu. Çünkü teknoloji hayatımıza öyle hızlı bir şekilde girmeye
başladı ki, ChatGPT gibi yapay zekâ sistemleri bile mevcut. Bu durum, meslektaşlarımızın iş yükünü
hafifleten bir faktör olabilir. Çünkü gazetecilik, çağın her dönemine ayak uyduran bir meslek. Eskiden
kullanılan yöntemleri, yeni çağa uyumlu hale getirmek gazeteciler için zorlu bir süreç olabilir. Ancak
olumsuz yönleri de var. Yapay zekâ sistemlerine her şeyi sorduğumuzda beynimizi yormadan işleri
halletme eğilimi, gerçekten işleri hantallaştırabilir. Birçok şeyi yeni medya teknolojileri sayesinde elde
etsek de, bu durum bazen gazetecilik etiğini zayıflatabilir. Eskiden bir haber, kişinin kendi özel
haberiydi ancak şimdi herkes bu mesleği yapabiliyor gibi görünüyor. Hiç gazetecilikle ilgisi olmayan
biri bile, gazetecilik kurallarına, etiğine ve ahlakına uymadan istediği platformda içerik paylaşabiliyor.
Bu durumda, yeni medya teknolojilerinin olumsuz yönleri ortaya çıkıyor.”

“Toplumu yanlış yönlendirebiliyorlar”

Mesleği gazetecilik olanlar dışındaki kişilerin haber yapmasının doğru bulmayan gazetecilik bölümü
ikinci sınıf öğrencisi Özcan Sıvacı, yeni medya teknolojilerinden faydalanan ancak gazeteci olmayan
bireylerin, kamuoyuna yanıltıcı bilgiler verdiğini belirterek şunları söyledi:
“Bizler Z kuşağıyız. İnternetin, dijital teknolojinin ve yeni medya teknolojisinin yaygınlaştığı bir
dönemde doğduk. Bu durum, bu teknolojiyi erken yaşta öğrenmemize olanak sağladı. Mesleğe yeni
başlayacağımız için bu teknolojiyi bizden önceki nesillere göre daha etkin bir biçimde kullanacağız.
Yeni medya teknolojilerinin olumlu olduğu kadar olumsuz yanları da var. Yeni medyayla işimiz
kolaylaştığı gibi görünüyor, ama aslında hiç göründüğü gibi değil. İlk olumsuz örneklerinden biri, biz
gazetecilerin yapacağı haberleri gazetecilikle ilgisi olmayan kişilerin yeni medya içinde yapmaya
başlamasıdır. Bu kişiler fenomenler ve çok takipçisi olan YouTuber’lar gibi. Bu yaptıkları haberlerle
toplumu yanlış yönlendirebiliyorlar. Toplum olarak zaten medya okuryazarlığı olmadığı için hemen
kabul edebiliyorlar.”

“Yalan, yanıltıcı ve manipüle haberler bu dönemde daha çok dolaşımda”

İletişim fakültesi gazetecilik bölümü ikinci sınıf öğrencisi olan Hatice Yüzer yeni medya
teknolojileriyle birlikte manipüle haberlerin daha çok dolaşımda olduğunu ve mesleğe zarar verdiğini
ifade edip sözlerini şöyle sürdürdü:
“Yeni medya teknolojilerinin gazetecilik adayları için hem olumlu hem de olumsuz yönleri var. Kendi
açımdan değerlendirdiğimde, olumsuz yönleri daha fazla. Çünkü yalan, yanıltıcı ve manipüle haberler
bu dönemde daha çok dolaşımda. Geçmiş yıllarda, Şule Çet adlı bir üniversite öğrencisinin Ankara’da
bir plazadan atıldığını ve o gece onun yanında olan patronlarının bu olaya intihar ettiğini öğrendik.
Mahkemede keza bu şekilde ifade verdiler. Fakat olayın sosyal medyaya yansımasıyla birlikte gündem
oldu. Kadın platformları olayın peşini bırakmadı ve Şule Çet olayının bir intihar değil aslında bir
cinayet olduğunu, bütün delillerle birlikte öğrendik. Bu davanın kamusallaşması ve bu şekilde
kullanılması gerçekten etkisi inanılmaz derecede kendini gösteriyor. Yeni medya teknolojilerinin,
biraz önce bahsettiğim olayla alakalı olarak doğru kullanıldığında doğru sonuçlar verebiliyor.”